Zorgen om zikavirus

Het zika-virus wordt verspreid door besmette muggen. Het virus is niet gevaarlijk voor kinderen en volwassenen, maar wel voor ongeboren baby's. Als hun moeder het virus heeft, kunnen de baby's geboren worden met een te klein hoofd. In veel landen in Midden- en Zuid-Amerika maakt men zich zorgen over...

Zikavirus

Op de site van het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) vind je uitgebreide informatie over het zikavirus.

Hoe ga je om met ALS?

Igor is de vader van Kaat, Mink en Fedor. Hij heeft ALS, een spierziekte waarbij de spieren langzaam uitvallen. Als gezin proberen ze zoveel mogelijk gewoon door te leven, maar dat is soms best lastig als papa ziek is. Bekijk het filmpje van Het Klokhuis op schooltv.nl.

Mijn vader heeft ALS

ALS is een spierziekte waarbij de spieren langzaam uitvallen. Igor is de vader van Kaat, Mink en Fedor en hij heeft ALS. Janouk bezoekt het gezin. Hoe is het om hiermee te leven en hoe doe je dat als je vader deze dodelijke ziekte heeft? Marion Sommers-Spijkerman heeft hier onderzoek naar gedaan en ontwikkelde...

Wat is ALS?

Amyotrofische laterale sclerose oftewel ALS is een spierziekte waarbij de spieren langzaam uitvallen. Normaal sturen je zenuwen je spieren aan. Bij ALS valt de connectie tussen de zenuwen en de spieren weg. Hierdoor sterven uiteindelijk de spieren af. Bekijk het filmpje van Het Klokhuis op schooltv.nl.

Wat is ALS?

Als je de diagnose ALS krijgt, heb je niet lang meer te leven. Je spieren vallen één voor één uit, totdat je ademhalingsspieren ermee stoppen. ALS kan nog niet genezen worden, dus wetenschappelijk onderzoek naar een werkende behandeling is van levensbelang. Bekijk de clipphanger...

Alzheimer

De ziekte van Alzheimer, of zoals de meeste mensen zeggen: Alzheimer, is een vervelende ziekte in je hersenen. In Nederland leven zo'n 200.000 mensen met deze ziekte. Een aflevering van Het Klokhuis over hersenen.

Alzheimer

Charlotte bezoekt haar oma die de ziekte van Alzheimer heeft. Ze vertelt hoe ze erachter kwam dat oma alzheimer had. Bekijk het filmpje op Schooltv.nl.

Wat gebeurt er in de hersenen van iemand met alzheimer?

Mensen met de ziekte van Alzheimer zijn heel erg vergeetachtig. Ze herkennen soms hun eigen familie niet meer. Dat komt doordat het deel van hun hersenen waar herinneringen worden opgeslagen, steeds kleiner wordt. Veerle ervaart hoe het is om dement te zijn. Bekijk het filmpje van Willem Wever op Schooltv.nl.

Wat voor soort ritten maakt een ambulance?

Een ambulance valt vooral op als hij met zwaailicht en sirenes rijdt. Dat is een spoedrit. Verder zijn er ook ritten met gepaste spoed, voor niet-levensbedreigende gevallen. Daarnaast zijn er nog geplande ritten, bijvoorbeeld om iemand van het ziekenhuis naar het verpleeghuis te brengen. Bekijk het filmpje...

Kind bij de dokter - Anorexia Nervosa

Anorexia Nervosa is een eetstoornis, daarbij is je eetgedrag verstoord en heb je een vertekend lichaamsbeeld. Anorexia heeft grote gevolgen voor je dagelijks leven en gezondheid. Luister hier naar de podcast of lees de folder voor meer informatie.

Antibiotica

Een bacterie is een minuscuul organisme. De meeste bacteriën doen ons lichaam geen kwaad of ze helpen ons zelfs. Maar sommige bacteriën hebben kwade bedoelingen. Dan komt je lichaam in actie. Word je toch ziek, dan kan het zijn dat de dokter een antibioticakuur voor je uitschrijft. Maar wat...

Astma

Astma is een ontsteking van de luchtwegen. Maar waar gebeurt er precies bij een astma-aanval? Hoe worden astmapatiënten onderzocht? En hoe kan je astma behandelen? En wat kan allemaal wel of niet als je deze luchtwegaandoening hebt? In deze aflevering van Het Klokhuis vertelt een kinderlongarts van...

Astma

Wat is astma? Er zijn verschillende soorten astma en de ene astmapatiënt heeft er meer last van dan de ander. In alle gevallen is er sprake van een ontsteking van de luchtwegen. Bekijk het filmpje op Schooltv.nl.

Astma spreekbeurt

Wil je een spreekbeurt over astma houden of een werkstuk over dit onderwerp maken? Hier vind je de informatie die je nodig hebt. Je hebt Adobe Acrobat Reader nodig om het bestand (in PDF) te kunnen downloaden en bekijken.

AstmaKids

Op deze site ontdek je meer over astma. Test je kennis met de quizzen of bekijk de filmpjes. Met uitgebreide informatie voor een mooie spreekbeurt over astma.

Bacteriën en virussen

Bacteriën en virussen zijn ziekteverwekkers. Het woord zegt het al: Deze kunnen je ziek maken. Ziekteverwekkers kunnen worden doorgegeven via mensen, dieren, voedsel en via lucht. Bekijk het filmpje op Schooltv.nl.

Blindedarm

Zo'n 16.000 mensen per jaar krijgen een blindedarmontsteking, maar wat is een blindedarm eigenlijk? Pascal gaat op onderzoek uit in het ziekenhuis en kijkt wat een arts kan doen als je een blindedarmontsteking hebt. Bekijk deze aflevering van Het Klokhuis.

Wat is een blindedarmontsteking?

De meeste buikpijn gaat vanzelf weer over, maar als je een blindedarmontsteking hebt, moet je vaak meteen geopereerd worden. Het wormvormig aanhangsel wordt verwijderd, waarna jij met een klein litteken weer naar huis kan. Bekijk de Clipphanger op schooltv.nl.

Wat is bloedarmoede?

Bloedarmoede is vaak een gevolg van een tekort aan ijzer. Je voelt je moe, futloos en hebt weinig energie. Niet zo gek, want je organen krijgen te weinig zuurstofrijk bloed. Veel ijzerrijk voedsel eten dus, of naar de dokter voor ijzerpillen. Bekijk de clipphanger op schooltv.nl.

Wat is een brandwond?

Een brandwond kun je krijgen als je huid in contact komt met hele extreme temperaturen. Je kunt een eerstegraads, tweedegraads of derdegraads brandwond krijgen. Hoe zien die verschillende brandwonden er uit en wat kun je er tegen doen? Bekijk het filmpje op Schooltv.nl.

Brandwonden

Als je je verbrandt, kan dat heel pijnlijk zijn. Er zijn verschillende brandwonden: een 1e graads verbranding is minder erg dan een 3e graads verbranding. In de clip van Schooltv.nl zie je wat er met je huid gebeurt als je je verbrandt. En wat je moet doen, natuurlijk.

Brandwonden

In 1 seconde verandert je hele leven. Wat gebeurt er als je plotseling in brand staat? Natasja van de Velden vertelt haar verhaal. Ze stak de houtkachel aan maar het ging helemaal mis. Bekijk het filmpje op Schooltv.nl. Let op: de beelden kunnen schokkend zijn voor jonge kijkers.

Brandwonden

Deze Klokhuisaflevering gaat over brandwonden. Marjorie is in haar jeugd ernstig verbrand en liep toen ernstige brandwonden op. Ze vertelt aan Ernst hoe het ongeluk haar leven veranderde. Ze wordt nog steeds behandeld in het Brandwondencentrum in Beverwijk.

Brandwonden

Sosha ontmoet David (12 jaar). Hij liep een ernstige brandwond op en werd behandeld in het brandwondencentrum in Beverwijk. Brandwondenchirurg Annebeth legt uit hoe een huidtransplantatie in zijn werk gaat. Bekijk deze aflevering van Het Klokhuis.

Breinspoken

Deze site is speciaal voor kinderen die een vader of moeder met dementie hebben. Je vindt er wat je wilt weten over dementie. Ook hoe het voor jou is en wat jij kunt doen. Het Breinspookje neemt je mee en legt je alles uit. Bekijk de site alleen of als je het moeilijk vindt samen met iemand die je vertrouwt.

Wat is brozebottenziekte?

Als je brozebottenziekte hebt, kunnen je botten heel makkelijk breken. Het is een zeldzame bindweefselaandoening, die ook wel OI wordt genoemd. De afkorting OI staat voor: Osteogenesis Imperfecta. Dat letterlijk ‘onvolmaakte botaanmaak’. Bekijk het filmpje van Weet Wat Ik Heb op Schooltv.nl.

Kind bij de dokter - Chronische buikpijn

Chronische buikpijn is buikpijn die langer dan 2 maanden bestaat, die je altijd voelt of die vaak terugkomt, iedere week wel een keer of soms vaker. Vaak vind de dokter geen afwijkingen, maar toch heb je wel echt buikpijn. Benieuwd hoe dit zit? Luister hier naar de podcast of lees de folder voor meer...

Coma

Als je hersenen, door bijvoorbeeld een ongeluk, ernstig beschadigd raken kun je in coma raken. Willemijn, hersendeskundige van het Radboud UMC, legt aan Nienke uit wat een coma precies is. Een aflevering uit Het Klokhuis over hersenen.

Wat is COPD?

COPD is een ongeneeslijke longziekte die meestal komt door roken. Met COPD wordt het steeds moeilijker om zuurstof op te nemen en afvalstoffen uit te ademen. Ook kun je last krijgen van slijmvorming, waardoor je gaat rochelen en hoesten. Roken en vapen verhogen het risico op COPD, en de bijbehorende...

Antwoorden op vragen over corona

Kinderen stelden het Jeugdjournaal allerlei vragen over het coronavirus. Youssef ging met de belangrijkste vragen naar een virusdeskundige. Hoe snel kan het virus naar Nederland komen? Hoe gevaarlijk is het virus? En is er al een medicijn? De antwoorden vind je in deze video (26 februari 2020) van het...

Het tweede speciale Jeugdjournaal over corona

Dit is de tweede speciale uitzending van het NOS Jeugdjournaal (5 april 2020) over het corona-virus. In de uitzending wordt verteld hoe het ervoor staat met het corona-virus enworden veel van jullie vragen over het virus beantwoord. Ook hoor je de resultaten van het onderzoek van het Jeugdjournaal.

Steffie legt corona eenvoudig uit

Op deze website legt Steffie alles uit over het coronavirus. Ze vertelt je wat je wel en wat je niet moet doen. Zo kan jij ervoor zorgen dat jij en anderen niet ziek worden. De website is speciaal bedoeld voor mensen met een verstandelijke beperking. De uitleg wordt verteld in makkelijke woorden.

Corona uitgelegd aan kinderen

In vier filmpjes wordt door wetenschappers,speciaal voor jou, van alles uitgelegd over het coronavirus en de aanpak: - Wat is het coronavirus? - Hoe werkt immuniteit? - De aanpak van het coronavirus - Wat kunnen we samen doen? Dit is een initiatief van de Nationale Wetenschapsagenda (NWA) in nauwe samenwerking...

Wel of geen corona-prik? Antwoord op jullie vragen

Vanaf 18 jaunari 2022 krijgen alle ouders in Nederland een brief met daarin een uitnodiging voor een corona-vaccin voor kinderen tussen de 5 en 12 jaar. Ouders en kinderen kunnen zelf kiezen of ze de prik nemen of niet. Maar zo'n keuze kan best lastig zijn. Bekijk het bericht en het filmpje met uitleg...

Zo werkt een corona-test

Als je klachten hebt die horen bij het coronavirus, koorts, hoesten, keelpijn of verkoudheid, kun je je laten testen op het corona-virus. Op de site van het Jeugdjournaal wordt uitgelegd hoe dat gaat. (Dit is een bericht van 1 juni 2020)

De speciale corona-uitzending van het Jeugdjournaal

Zondag 28 februari was er speciale uitzending van het NOS Jeugdjournaal over het corona-virus. In de uitzending wordt verteld hoe we ervoor staan met het corona-virus en er wordt antwoord gegeven op veel vragen. Hoe werkt een corona-test precies? Komt er een vaccin voor kinderen? En hoe is het om in...

Hoe zit het met kinderen en corona-vaccins?

Het vaccineren in Nederland is begonnen, maar niet iedereen is meteen aan de beurt. Kinderen worden voorlopig zelfs helemaal niet gevaccineerd. Verslaggever Bart van het Jeugdjournaal zocht uit hoe dat zit. Bekijk dit artikel en filmpje. Dit is een bericht van 6 januari 2021

Drie vragen over het coronavirus

In China zijn mensen besmet geraakt met het nieuwe coronavirus. Het Jeugdjournaal (22 januari 2020) geeft antwoord op drie vragen over het coronavirus: Wat is het coronavirus? Wat wordt er gedaan tegen het virus? Kan het virus zich ook buiten China verspreiden?

Het coronavirus te lijf

Matthijs en Sosha van De Buitendienst zoeken uit hoe een virus werkt, hoe je weer beter wordt en wat een coronavirus anders maakt dan een normaal griepvirus. Bekijk de aflevering op Schooltv.nl.

Hoe verslaan we het coronavirus?

Met een zwaard, glijbanen en kleurrijke pakken leggen Matthijs en Sosha je uit hoe we het coronavirus samen stoppen. Waarom zijn artsen volop in de weer met bloedplasma's en een vaccin? Bekijk het filmpje op zapp.nl.

Coronawoordenboek

In het coronawoordenboek verzamelt Ton den Boon van Van Dale woordenboeken alle nieuwe woorden die met het virus te maken hebben. Zoals bijvoorbeeld: balkonbezoek, elleboogniezen of raamzwaaien. Neem snel een kijkje voor nog meer woorden.

Cyberpoli

De Cyberpoli is een internetkliniek en ontmoetingsplaats voor kinderen en jongeren met een chronische aandoening. Er zijn verschillende poli’s. Op iedere poli kun je terecht voor één of meerdere aandoeningen. Staat jouw aandoening erbij, dan kun je hier betrouwbare medische informatie...

Kind bij de dokter - Chronische darmontsteking (IBD)

Heb je wel eens gehoord over de ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa? Dit zijn twee soorten langdurige darmontstekingen. Als je deze ziekten hebt, kun je last hebben van klachten zoals buikpijn, gewichtsverlies, minder groeien, diarree en meer. Wil je weten hoe dokters weten of jij dit hebt en wat je...

Kinderen over dementie

Buddy Vedder ging in het tv-programma 'Herinneringen voor het leven' in gesprek met kleinkinderen over hun opa's en oma's met dementie. Zij vertellen hoe zij de ziekte van hun opa of oma beleven. Bekijk hier de filmpjes van Djez-Lin, Mick en Jay en Lenthe.

Spreekbeurt over dementie

Op de website van Alzheimer Nederland vind je allerlei materialen en informatie voor jouw spreekbeurt over dementie. Je vindt er online filmpjes en dia’s voor een PowerPointpresentatie. Daarnaast krijg je tips om je spreekbeurt zo interessant mogelijk te maken voor jouw ‘publiek’.

Wat is dementie?

Dementie is een ziekte in de hersenen. Mensen met dementie kunnen daardoor problemen met hun geheugen krijgen. Ze kunnen namen of gezichten vergeten. De meeste mensen die het krijgen zijn ouder dan 65 jaar. Bekijk het filmpje van het Jeugdjournaal op schooltv.nl.

Depressie

Iedereen voelt zich wel eens somber. Sommige mensen voelen zich regelmatig somber. Zij hebben een depressie. Habtamu zoekt uit hoe het voelt om een depressie te hebben. Bekijk deze aflevering van Het Klokhuis.

Hoe voelt het om een depressie te hebben?

Sommige mensen voelen zich elke dag somber, soms zonder goed te weten hoe dit komt. Dan heb je last van een depressie. Het is alsof de verdrietige, bange of boze emoties niet meer uitgaan en je geen blijheid meer voelt. Bekijk het filmpje van Het Klokhuis op Schooltv.nl.

Diabetes

Het Isala Diabetescentrum geeft je uitleg over het ontstaan van diabetes of suikerziekte, over de verschillende soorten en nog veel meer. Moeilijke begrippen zoals insuline, hypoglycemie en hyperglycemie worden uitgelegd.

Diabetes

Wat is diabetes precies? In deze aflevering van Het Klokhuis legt Lisa uit wat die aandoening met suiker te maken heeft. Steeds meer kinderen hebben diabetes. Olympisch volleybalkampioen Bas van der Goor, zelf diabeet, helpt kinderen met diabetes te sporten.

Uitleg over diabetes type 1 voor kinderen

Als kind kun je diabetes type 1 krijgen. Dat is een vervelende ziekte, zeker als je jong bent. Je moet jezelf namelijk iedere dag een spuitje insuline geven. Zo zorg je ervoor dat je je minder ziek voelt. Dat spuitje doet bijna geen pijn, maar het kost natuurlijk wel wat tijd. Bovendien moet je goed...

Spreekbeurt Wat is duchenne?

Sommige kinderen kunnen niet zo hard rennen als anderen. Hun benen zijn niet zo sterk en ze hebben moeite met springen, rennen en traplopen. Hun spieren doen het niet zo goed. Dit komt door een ziekte die Duchenne Spierdystrofie heet. Op deze site staat informatie voor je spreekbeurt over Duchenne. Je...

Waardoor word je duizelig?

Als je duizelig bent, draait de wereld om je heen. Met een beetje pech moet je zelfs overgeven! Janouk en de prof onderzoeken hoe duizeligheid werkt. En waar zit je evenwichtsorgaan eigenlijk? Bekijk het filmpje van Brainstorm op schooltv.nl.

Dwarslaesie

Kess heeft een dwarslaesie, waardoor ze haar spieren voor een groot deel niet kan gebruiken. In een revalidatiekliniek traint ze om weer zelfstandig te kunnen bewegen. En daar komt veel bij kijken! Nizar volgt haar, en hij spreekt met arts Ineke die uitlegt wat het betekent om een dwarslaesie te hebben....

Ebola

Ebola is een besmettelijke ziekte waaraan mensen dood kunnen gaan. Ebola komt vooral voor in Afrikaanse landen. Op de site van Artsen zonder grenzen vind je uitleg over deze ziekte. Artsen vertellen ook hoe zij mensen met ebola behandelen. Vind je deze informatie naar, praat erover met je juf, meester...

Ebola

Nienke gaat op bezoek bij het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam om te kijken hoe het ziekenhuis is voorbereid op patiënten die besmet zijn met een gevaarlijk virus als ebola. Waarom is ebola zo gevaarlijk? Bekijk deze aflevering van Het Klokhuis.

Wat is eczeem?

De hoornlaag is de beschermlaag van de huid. Normaal gesproken is dit laagje een beetje vettig, zodat het je huid kan beschermen tegen verkeerde stoffen. Als je eczeem hebt, is de hoornlaag droog en schilfert het daardoor een beetje. Maar hoe werkt dat precies? Bekijk het filmpje van Het Klokhuis op...

Emma Kinderziekenhuis

Alles wat je wilt weten over het Emma Kinderziekenhuis vind je op deze website speciaal voor kinderen. Kinderen vertellen hun verhaal over hun verblijf in het ziekenhuis. je vindt er weetjes over alle afdelingen en alles wat je nog meer wilt weten.

Epilepsie

Eén op de 150 mensen heeft last van tijdelijke 'kortsluiting' in de hersenen. Epilepsie. Kinderneuroloog Kees legt aan Maurice uit dat epilepsie niet alleen verschillende oorzaken heeft, maar ook heel veel verschijningsvormen kent. Bekijk deze aflevering van Het Klokhuis over hersenen.

Hoe is het om epilepsie te hebben?

Britt is epileptisch. Soms heeft ze kortsluiting in haar hoofd en begint ze te brabbelen en te schudden. Omdat ze moeite heeft met zich concentreren, zit ze op een speciale school. Bekijk het filmpje van het Jeugdjournaal op Schooltv.nl.

Spreekbeurt epilepsie

Wil jij in de klas vertellen over epilepsie? Misschien heb je het zelf. Of je broertje of zusje heeft het. Je vader of moeder misschien. Dan vind je hier een filmpje, lesbrief en praatkaart. Die kun je gebruiken voor je spreekbeurt of werkstuk.

Gilles de la Tourette

Renée heeft Gilles de la Tourette. Klinkt mooi, maar het is niet prettig. Want op onvoorspelbare momenten heeft zij last van allerlei zenuwtrekken. Maar met behulp van medicijnen en therapie kan ze de tics goed onderdrukken. Bekijk hier de Klokhuisaflevering.

Griep

Elk jaar is het weer hetzelfde liedje: van de herfst tot in het voorjaar worden mensen ziek. Verkoudheid, een griepje, een vol hoofd, hoesten en soms koorts. Lees de informatie op de site van Surfsleutel.

Griep (WikiKids)

Griep of influenza is een ziekte die door een virus wordt veroorzaakt. Lees er over op Wikikids, de online encyclopedie voor en door kinderen.

Podcast: Hatsjoe! een podcast over de griep

In de podcast van het NOS Jeugdjournaal worden elke week vragen van kinderen bij een nieuwsonderwerp beantwoord. In deze aflevering geven Annabelle en Pien antwoord op allerlei vragen over griep. Wat is de griep precies? En hoe zorg je dat je het niet krijgt? Luister naar de podcast in je podcast-app.

Wat is een griep?

Een dagje niet lekker? Misschien meld je je ziek met griep. Maar van échte griep ben je zeker een week ziek. De enige remedie: uitzieken. Bekijk de clipphanger op Schooltv.nl.

Hartaanval

Je hart is één van de belangrijkste organen in je lichaam. Als er iets mis is met je hart kan dat heel gevaarlijk zijn. Shanne kreeg op jonge leeftijd een hartaanval tijdens het sporten. Hoe dat voor haar was vertelt ze aan Sosha. Bekijk deze aflevering van Het Klokhuis.

Hersenschudding

Dat je per ongeluk je hoofd stoot tijdens het spelen kan iedereen overkomen. Meestal is er niets aan de hand, maar soms kan je daar een hersenschudding van krijgen. Maar wat is een hersenschudding precies? Eva zoekt het uit. Bekijk deze aflevering van Het Klokhuis.

Wat is een hersenschudding?

Als je je hoofd heel hard stoot of als je er een klap tegen krijgt, dan kun je een hersenschudding krijgen. Je hebt dan pijn aan je hoofd, kunt misselijk zijn en een beetje suf. Maar wat is een hersenschudding precies en wat kun je er het beste tegen doen? Bekijk het filmpje op Schooltv.nl.

Hoe word je beter van kanker?

Als je griep hebt, ben je na een weekje wel weer beter. Maar beter worden van kanker doe je niet zomaar. Daar zijn zware medicijnen voor nodig. En niet iedereen die kanker heeft wordt beter. In het filmpje van Schooltv.nl krijg je uitleg over chemotherapie en bestraling.

Wat is hoofdpijn?

Je hebt verschillende soorten hoofdpijn. Bijvoorbeeld spierspanninghoofdpijn, migraine en hoofdpijn als je iets heel kouds eet. Maar hoe ontstaan deze soorten hoofdpijn? Bekijk het filmpje op Schooltv.nl.

Hospital Hero

Minder stress tijdens ziekenhuisbezoek! De dierenvriendjes in deze app leggen op een leuke en begrijpelijke manier uit hoe het gaat in een ziekenhuis. Hospital Hero maakt een bezoek aan het ziekenhuis minder spannend. Deze app is bekroond met de Klokhuis Wetenschapsprijs 2024.

Wat is HPV?

HPV is een heel besmettelijk virus dat kanker kan veroorzaken. Je kunt het krijgen door seksueel contact met iemand die HPV heeft. Door je te laten vaccineren kun je voorkomen dat je HPV krijgt. Bekijk de clipphanger op schooltv.nl.

Huidziekte

Psoriasis is een huidziekte waarbij je allemaal rode plekken met witte schilfers op je huid krijgt. Een huidarts legt uit hoe psoriasis ontstaat en Dolores laat zien welke middelen er tegen deze huidziekte allemaal bestaan. Bekijk deze aflevering van Het Klokhuis.

Huisarts

Iedereen heeft er één... een huisarts. Wat doet een huisarts de hele dag? En wat mag hij/zij wel, en en wat niet? Janouk loopt een dagje mee in de huisartsenpraktijk. Bekijk deze aflevering van Het Klokhuis.

Ik heb dat

Deze website gaat over Yvo met z’n familie, en over andere kinderen met een ziekte of aandoening. Verder gaat deze site over erfelijkheid. Over de dingen dus, die we hebben meegekregen van onze ouders. Leuke dingen, maar ook minder leuke dingen. Je vindt ook een lijst met erfelijke ziektes. Als...

Wat is incontinentie?

Als je incontinent bent, verlies je per ongeluk kleine beetjes of grote hoeveelheden urine of ontlasting. Dat kan aangeboren zijn, maar ook komen door een ongeluk of val. Als je incontinentie hebt, ben je in elk geval niet de enige: in Nederland hebben meer dan 3 miljoen Nederlanders een plasprobleem!...

Weet wat ik heb - Incontinentie

Op de site Weet Wat Ik Heb wordt uitgelegd wat incontinentie precies is. Bekijk het filmpje en lees de weetjes en feiten. In het spreekbeurtpakket vind je alles wat je nodig hebt voor een super spreekbeurt.

Jeugdreuma

Reza heeft jeugdreuma, een ziekte waarbij je gewrichten ontstoken zijn, en waar één op de duizend kinderen in Nederland last van heeft. Reza vertelt hoe haar leven eruit ziet, want hoeveel last je ervan hebt, verschilt per persoon. Bekijk deze aflevering van Het Klokhuis.

Ik heb kanker

In deze aflevering van Het Klokhuis ontmoet Dolores Khalid en Samantha. Khalid heeft botkanker in zijn onderbeen en is daar aan geopereerd. Ook  krijgt hij chemotherapie. Wat betekent het om ziek te zijn en veel tijd door te brengen in het ziekenhuis? Dit is de vierde aflevering van de serie Het Klokhuis...

Spreekbeurt over kanker

Kanker is een nare ziekte. Misschien wil je er iets over weten omdat iemand uit je omgeving kanker heeft of heeft gehad. Of je hebt er iets over gezien op tv en je wilt er gewoon meer over weten. Hier vind je informatie die je goed verder kan helpen. En je misschien ook een beetje steun kan geven als...

Spreekbeurt: Wat is kanker?

Ga je een spreekbeurt houden over de ziekte kanker? Hier vind je antwoord op de meest gestelde vragen over kanker. Wat is kanker? Hoe werkt het menselijk lichaam? Hoe kunnen we kanker behandelen? En nog veel meer.

Wat is kanker?

Het Klokhuis over kanker. In een serie van vijf speciale afleveringen wordt de ziekte vanuit verschillende kanten belicht. In de aflevering "Wat is kanker?" gaat Dolores op onderzoek uit. Wat is kanker precies? Hoe ziet kanker eruit? Is het besmettelijk? En wat is er aan te doen?

Kankerspoken

Als je vader of moeder kanker heeft kan het aardig spoken in je hoofd. Deze site is voor kinderen, ouders, leerkrachten, hulpverleners en andere belangstellenden en geeft informatie voor en over kinderen die een vader of moeder met kanker hebben.

Kids-pagina KWF Collecteweek

Van 3 tot en met 9 september 2023 wordt er gecollecteerd voor KWF-kankerbestrijding. Misschien gaan jouw ouders dan wel op pad om te collecteren. Wil jij ook meehelpen? Op de siet van het KWF lees je er meer over.

KiKa Korte Broekenweek

Van 15 t/m 19 december 2025 dragen we massaal een korte broek. Waarom? Om aandacht te vragen én geld in te zamelen voor kinderen met kanker. Trek je korte broek aan en kom in actie. Op deze site lees je alle informatie.

Kind bij de dokter - Astma

Astma bij kinderen, ben jij ook zo benieuwd hoe dat klinkt? Luister in de podcast hoe kinderlongarts Dr. Bart van Ewijk dit geluid kan nadoen of lees de folder voor meer informatie over astma.

Lied: kinderziektes

In de jaren 20 en 30 zijn kinderziektes zoals de mazelen, rodehond en de bof levensgevaarlijk. Er zijn nog geen vaccins, pillen of andere medicijnen. Bekijk het filmpje van Welkom in de jaren 20 en 30 op Schooltv.nl.

Lees je beter

Als je ziek bent kun je er op internet informatie over vinden. Maar uitleg over hoe het is om ziek te zijn, vind je niet zo makkelijk. Daarvoor kun je ook op zoek gaan naar een leesboek. Lezen over iemand met dezelfde aandoening kan niet alleen jou helpen, maar ook de mensen om je heen: je familie, je...

Malaria

Een muggensteek geeft in ons land wat jeuk. Maar er zijn verre landen waar de malariamug je kan prikken, en dat is gevaarlijk. Wat is malaria en hoe kan de mens zich er tegen beschermen? Kijk naar deze aflevering van Het Klokhuis.

Medische straling

In het ziekenhuis wordt regelmatig gebruikgemaakt van radioactieve straling. Met die straling is het mogelijk organen in je lichaam te onderzoeken zonder te opereren. Waar komt die straling vandaan? Maurice volgt de straling terug naar de bron: de cyclotron. Bekijk deze aflevering van Het Klokhuis.

Medische tatoeage

Bloemen, teksten of dieren: heel veel mensen hebben indrukwekkende tatoeages op hun lijf als versiering. Maar niet alle tatoeages zijn voor de sier. Eva ontdekt hoe medische tatoeages mensen kunnen helpen, bijvoorbeeld na een operatie. Bekijk deze aflevering van Het Klokhuis.

Metabole ziekten

Je lichaam is net een waanzinnige fabriek, vol met duizenden machinetjes. Als één van die machinetjes het niet goed doet, heet dat een Metabole Ziekte. Er zijn wel 1900 verschillende metabole ziektes, elke dag wordt er in Nederland iemand mee geboren. Janouk ontmoet verschillende kinderen...

Wat zijn metabole ziektes?

Je stofwisseling zorgt ervoor dat alles wat je eet wordt omgezet in energie. Als je een metabole ziekte hebt, gaat er iets mis bij dit proces. Je kunt daardoor erg ziek worden. Er zijn bijna 2000 verschillende varianten, dus er is nog veel onderzoek nodig voor we metabole ziektes kunnen genezen. Bekijk...

Metakids

Metakids zet zich in voor kinderen met een stofwisselingsziekte. Metakids zamelt geld in voor onderzoek en vraagt aandacht voor kinderen met metabole ziekten. Op deze website (voor volwassenen) lees je alles over deze organisatie.

Mijn moeder heeft kanker 2

Dolores volgt een gezin waarvan de moeder borstkanker heeft. In deze aflevering van het Klokhuis aandacht voor de chemokuur die de moeder krijgt in het ziekenhuis. Haar kinderen, Sjors en Nadine, gaan naar Het Praethuys in Alkmaar. Daar vinden ze steun bij kinderen van wie een familielid ook kanker heeft....

Mondkapjes

Mondkapjes, we horen er veel over de laatste tijd. Maar wat zijn de verschillen eigenlijk, waarom worden in het ziekenhuis andere mondkapjes gebruikt dan op straat? En hoe doe je een mondkapje op en af? Dat zoekt Eva uit met behulp van ultraviolet licht. Bekijk deze aflevering van Het Klokhuis.

Helpt een mondkapje tegen een virus?

Bij een epidemie zoals corona gaan veel mensen uit paniek een mondkapje dragen. Maar houdt zo’n mondkapje echt een virus tegen? Matthijs en Sosha doen een experiment met confetti en een tennisracket. Bekijk het filmpje van De Buitendienst op Schooltv.nl.

MS

Multiple sclerose (MS) is een aandoening aan het centraal zenuwstelsel. Wat doet dat zenuwstelsel precies? Onderzoekster Hanneke laat zien wat er misgaat bij MS-patiënten. En Miranda vertelt aan Nienke hoe het is om met MS te leven. Bekijk deze aflevering van Het Klokhuis.

Wat is MS?

Als je multiple sclerose hebt, is het contact tussen je hersenen en de rest van je lichaam verstoord. Je kunt hierdoor last krijgen van tintelingen, spierproblemen en evenwichtsproblemen. MS is een chronische ziekte, maar er zijn wel medicijnen om de symptomen te bestrijden. Bekijk de Clipphanger op...

Narcose

Hoe kun je geopereerd worden zonder dat je wat voelt? Nienke gaat met een verdovingsdeskundige en een patiënt de operatiekamer in. In een paar tellen is de patiënt onder zeil. Hoe kan dat? Nienke legt het uit in deze aflevering van Het Klokhuis.

Waarom niezen we?

Je kunt niezen omdat je verkouden bent, een allergische reactie hebt of gewoon als er iets prikkelends je neus in komt. Door te niezen reinig je je neus en je longen. Lekker gezond dus. Hatsjie! Bekijk de clipphanger op Schooltv.nl.

Onderzoek naar kinderkanker

Janouk loopt mee met arts-onderzoeker Floor. Zij onderzoekt erfelijkheid bij kinderkanker. Waarom gebruikt zij daarvoor een 3D-foto en wat gebeurt ermee? Janouk ontmoet ook Roemer (9 jaar). Zij had leukemie en kreeg twee jaar lang behandelingen. Hoe is het nu met haar? Bekijk deze aflevering van Het...

Operatie

Hoe zijn de taken verdeeld binnen een operatieteam? En wat voor apparatuur staat er allemaal in de operatiekamer van een ziekenhuis? Bekijk deze aflevering van Het Klokhuis.

Over MS voor kinderen

Deze pagina is voor kinderen van 8-12 jaar met multiple sclerose (MS). Hier ontdek je alles over wat MS is, hoe je ermee kunt omgaan en hoe je ondanks de uitdagingen een actief en leuk leven kunt leiden.

Hoe ontstaat een pandemie?

Als mensen over de hele wereld tegelijk een besmettelijke ziekte krijgen, dan heet dat een pandemie. Een pandemie kan ontstaan als er een nieuwe ziekte is die ons lichaam nog niet eerder zag. En het moet makkelijk van mens op mens worden overgebracht. Bekijk het filmpje van Het Klokhuis op schooltv.nl.

Pandemie

Als een ziekte plotseling overal op de wereld voorkomt noemen we dat een pandemie. Hoe ontstaat een pandemie en wat kunnen we ertegen doen? Bekijk deze aflevering van Het Klokhuis.

Parasieten

Het schip de Stad Amsterdam heeft acht maanden lang een bijzondere reis gemaakt. Dit was dezelfde reis als Charles Darwin lang geleden maakte met zijn schip de Beagle. In Brazilië komt een wetenschapper de Bilharziaparasiet tegen. Bekijk het filmpje op Schooltv.nl.

Parkinson

Mensen met de ziekte van Parkinson krijgen vaak moeite met bewegen en lopen. Dat komt doordat de ziekte iets verandert in hun hersenen. Wetenschappers hebben ontdekt dat er trucjes zijn waardoor het lopen toch lukt. Achteruit lopen, huppelen, stuiteren met een bal of tellen. Onderzoekers Anouk Tosserams...

Wat was de pest?

In de veertiende eeuw werd de wereld getroffen door een ernstige pandemie: de pest, een hele besmettelijke ziekte. In die tijd was er nog geen medicijn, waardoor er 200 miljoen doden vielen. Dit virus ging de wereld over door handel en scheepvaart. Bekijk het filmpje van Het Klokhuis op schooltv.nl.

Is pijn nuttig?

Pijn is niet fijn, maar wel handig. Als je per ongeluk iets doet dat je lichaam kan beschadigen, doet dat vaak pijn. Je lichaam slaat hiermee alarm en stuurt een signaal naar de hersenen om je te waarschuwen. Bekijk het filmpje van Het Klkhuis op schooltv.nl.

Wat is pijn?

Als je je handen onder een gloeiend hete kraan houdt, geven je zenuwen een seintje aan je hersenen. De pijn die je voelt zorgt ervoor dat je de kraan snel dichtdraait en je jezelf niet erger verwondt. Eigenlijk is pijn dus erg handig. Bekijk de animatie van Rechill op Schooltv.nl.

Wat is PKU?

PKU is een zeldzame stofwisselingsziekte. In Nederland zijn er maar 1000 mensen met deze ziekte. Als je deze aandoening hebt, moet je heel erg goed opletten hoeveel eiwitten je eet. Doe je dat niet, dan kan dat gevaarlijk zijn. Daarom moet iemand met PKU zijn hele leven een streng dieet volgen, zonder...

Weet wat ik heb - PKU

Op de site Weet Wat Ik Heb wordt uitgelegd wat de aandoening PKU precies is. Bekijk het filmpje en lees de weetjes en feiten. In het spreekbeurtpakket vind je alles wat je nodig hebt voor een super spreekbeurt.

Prinses Máxima Centrum

Janouk neemt een kijkje in het Prinses Máxima Centrum, een ziekenhuis speciaal voor kinderen met kanker. Het is een heel bijzonder ziekenhuis omdat kinderen zelf mee hebben gedacht over hoe het eruit ziet. Samen met Elisa chilt Janouk in de speciale tienerlounge. Elisa had kanker en zit in de...

Spreekbeurtpakket Prinses Máxima Centrum

Wil jij graag je spreekbeurt of werkstuk over het Prinses Máxima Centrum houden? Misschien omdat je broertje, zusje of iemand anders die je goed kent er vaak komt? Of gewoon omdat het jou een interessant onderwerp lijkt? Hier vind je alles voor een werkstuk of spreekbeurt over het Prinses Máxima...

Wat is psoriasis?

Last van schilferige plekken op je knieën, ellebogen of hoofdhuid? Misschien heb je last van psoriasis. Bij deze aandoening hopen verschillende huidlagen zich op. Het is niet besmettelijk, maar wel vervelend. Je kunt je klachten verminderen met een vette zalf of lichttherapie. Bekijk de clipphanger...

Quiz : ALS

Elk jaar krijgen 500 mensen de ongeneeslijke ziekte ALS. Tijdens 3FM Serious Request wordt geld opgehaald voor wetenschappelijk onderzoek naar ALS en hulpmiddelen voor patiënten. Weet jij wat deze ziekte inhoudt? Beantwoord de vragen van de quiz op schooltv.nl.

Wat zijn reuzemoedervlekken?

Bijna iedereen heeft wel ergens een moedervlek. Maar als ze heel groot zijn, is er sprake van reuzemoedervlekken. Dat noem je ook wel CMN: congenitale melancytaire nevi. Niet zo leuk, want ze kunnen gevoelig zijn en jeuken! Bekijk het filmpje van Weet Wat Ik Heb op Schooltv.nl.

Schisis

Aron heeft schisis. Bij zijn geboorte was zijn lip gespleten en had hij maar één neusgat. Ook in zijn kaak en gehemelte zat een flinke spleet. Samen met een groot medisch team, laat hij Sosha zien hoe je schisis met operaties en logopedie kunt behandelen. Bekijk deze aflevering van Het...

Een spreekbeurt over schisis

Met een schisis ben je net zoals andere kinderen. Alleen ziet je lip er soms wat anders uit of praat je anders. Je bent een poosje niet op school als je een operatie nodig hebt. Kinderen uit je klas weten niet altijd wat schisis is of waarom je niet op school bent. Het kan helpen als je met een spreekbeurt...

Wat is een schisis?

Als je met een schisis geboren wordt, heb je een spleet tussen je lip, kaak of gehemelte. Vroeger werd hiervoor het woord ‘hazenlip’ gebruikt als scheldwoord. Tegenwoordig kan een heel team aan artsen een schisis verhelpen. Bekijk het filmpje van Het Klokhuis op Schooltv.nl.

Wat is scoliose?

Kinderen met scoliose herken je vaak een kromme rug of bochel. Scoliose is namelijk een driedimensionale zijdelingse verkromming van de wervelkolom. Dat betekent dat er een bocht ontstaat in je wervelkolom die ook om zijn eigen as draait. Veel kinderen met scoliose dragen een brace. Bekijk het filmpje...

Weet wat ik heb - Scoliose

Op de site Weet Wat Ik Heb wordt uitgelegd wat de aandoening scoliose precies is. Bekijk het filmpje en lees de weetjes en feiten. In het spreekbeurtpakket vind je alles wat je nodig hebt voor een super spreekbeurt.

Sikkelcelziekte

Denischa en haar twee zusjes hebben sikkelcelziekte. De bloedcellen in hun lichaam hebben een andere vorm dan bij mensen zonder sikkelcelziekte. Eva zoekt uit wat dat voor gevolgen heeft en hoe je van de ziekte kunt genezen. Bekijk deze aflevering van Het Klokhuis.

Spastisch

Nienke heeft een 'cerebrale parese'. Het wordt ook wel 'spastisch' genoemd. Ze geeft uitleg aan Maurice. Bekijk deze aflevering van Het Klokhuis.

Speciaal NOS Jeugdjournaal over het corona-virus

In dit speciaal Jeugdjournaal (15 maart 2020) over het corona-virus vertellen we je het laatste nieuws en zie je hoe het virus zich geleidelijk over de wereld verspreidde. En zoveel mogelijk van jullie vragen worden beantwoord. Dit Jeugjournaal werd uitgezonden op de dag dat werd besloten alle scholen...

Hoe werken je spieren (niet)?

In een gezond lichaam werken je spieren samen als één team. Ze zorgen bijvoorbeeld dat je hart elke dag duizenden liters bloed door je lichaam pompt. Maar als je een spierziekte hebt, worden je spieren steeds zwakker. Er is onderzoek nodig om iedereen met een spierziekte te kunnen helpen....

Spierziekten

Om goed te kunnen bewegen heb je je spieren nodig. Maar wat als die spieren niet goed werken? Wat als je een spierziekte hebt? Tirsa ontmoet Boaz, hij heeft een spierziekte. Hij vertelt hoe het is om een spierziekte te hebben en hoe trainen hem helpt om nog zoveel mogelijk zelf te kunnen. Bekijk deze...

Straling in het ziekenhuis

We kennen radioactieve stoffen vooral als iets dat heel gevaarlijk is. Maar wat is radioactieve straling eigenlijk? Op de afdeling nucleaire geneeskunde in het ziekenhuis ontdekt Tirsa hoe straling wordt ingezet om kanker te bestrijden. Bekijk deze aflevering van Het Klokhuis.

Taaislijmziekte - info voor kinderen

Heb jij taaislijmziekte? Of heeft bijvoorbeeld jouw zus, vader of vriendinnetje taaislijmziekte? Dan wil je er vast meer over weten. Wat is taaislijmziekte eigenlijk? En kun je iets doen om er minder last van te hebben? Als je naar het ziekenhuis moet wat gebeurt er dan? En wie zijn die mensen in witte...

Wat is taaislijmziekte?

Bij iedereen zit er slijm in het lichaam, dat bijvoorbeeld bacteriën afvoert. Maar als je taaislijmziekte hebt, is dat slijm taai en dik. Hierdoor moet je veel hoesten en kan je vaak last hebben van buikpijn. Samen spelen of sporten lukt dan niet altijd. Taaislijmziekte is erfelijk, maar niet besmettelijk....

Weet wat ik heb - Taaislijmziekte

Op de site Weet Wat Ik Heb wordt uitgelegd wat de aandoening taaislijmziekte precies is. Bekijk het filmpje en lees de weetjes en feiten. In het spreekbeurtpakket vind je alles wat je nodig hebt voor een super spreekbeurt.

Week van de teek

De Week van de Teek wordt jaarlijks in het vroege voorjaar georganiseerd. Op de website vind je antwoorden op vragen als: Hoe voorkom ik een tekenbeet? Hoe kan ik mij het beste beschermen? Hoe verwijder ik een teek?

Tekenbeet

Met deze app kun je (ook buiten, zonder internetverbinding!) opzoeken hoe teken eruit zien en wat je moet doen om teken goed en snel te verwijderen.

Testen van nieuwe medicijnen

De 11-jarige Nikki heeft een vorm van kanker waar nog geen goede medicijnen voor zijn. Mag je als je ernstig ziek bent en er nog geen officeel goedgekeurde medicijnen zijn, nieuwe medicijnen uitproberen? Van die nieuwe medicijnen weten artsen dus nog niet precies hoe ze werken en of ze wel goed zijn....

Vertel me maar hoe jij dat doet

Iedereen voelt zich wel eens somber. Maar wanneer je je heel vaak somber voelt en nergens meer van kunt genieten, ben je misschien wel depressief. Hoe dat voelt, daarover zingt Joy dit mooie liedje. Bekijk het filmpje van Het Klokhuis op Schooltv.nl.

Hoe besmettelijk is een virus?

Een virus is heel klein. Je kunt de kans dat je een virus krijgt verkleinen door jezelf te beschermen met handschoenen en mondkapjes. Maar die werken alleen als je ze goed gebruikt. Sosha en Matthijs laten zien hoe het wel en niet moet. Bekijk het filmpje van De Buitendienst op Schooltv.nl.

Hoe ontstaat een nieuw virus?

Een nieuw virus ontstaat als een bestaand virus een klein beetje verandert. Dit noem je een mutatie. Dit gebeurt vaak bij wilde dieren, zoals de vleermuis. Soms springt zo’n virus dan ook over naar mensen. Bekijk het filmpje van Het Klokhuis op schooltv.nl.

Hoe snel verspreidt een virus zich?

Om uit te groeien tot een pandemie moet een virus zich makkelijk kunnen verspreiden, maar niet te dodelijk zijn. Een virus kan zich bijvoorbeeld verspreiden via de lucht of door lichamelijk contact. Als er veel mensen dichtbij elkaar zijn en er een besmet iemand is, kan de verspreiding snel gaan. Bekijk...

Wat is Vitiligo?

Ruben heeft Vitiligo. Op zijn huid zitten witte plekken, doordat het pigment daar ontbreekt. Het lijkt net alsof hij twee verschillende huidskleuren heeft. Bekijk het filmpje van Het Klokhuis op Schooltv.nl.

Hoe werkt een voedselallergie of -intolerantie?

Buikpijn, jeuk of benauwdheid. Sommige kinderen reageren heftig op bepaald eten. Ze hebben een voedselallergie of -intolerantie. Maar hoe werkt dat eigenlijk in je lichaam? Hanneke Oude Elberink is allergie-deskundige in het ziekenhuis in Groningen en vertelt de website van Kidsweek hoe dat zit.. Dit...

Met een VR-bril in het ziekenhuis

Veel kinderen die geopereerd moeten worden in het ziekenhuis zijn best bang voor hun operatie. Om ze daarop voor te bereiden wordt er in het Sophie Kinderziekenhuis geëxperimenteerd met speciale Virtual Reality-brillen. Bekijk het filmpje van NOS op Schooltv.nl.

Wereldkankerdag

Op 4 februari wordt er over de hele wereld aandacht gevraagd voor de nare ziekte kanker. Op deze site vind je alle informatie over deze dag.

Wilhelmina Kinderziekenhuis

Op deze website vind je informatie over het Wilhelmina Kinderziekenhuis. Met allerlei weetjes over onderzoek en behandelijk, ziekten, naar welke dokter je gaat en over narcose. Met handig woordenboek en folders die je kunt downloaden.

Wat is een wrat?

Wratten krijg je door een besmettelijk virus dat je kunt oplopen, bijvoorbeeld in het zwembad of in de gymzaal. Maar wat is een wrat precies en wat kun je er tegen doen? Bekijk het filmpje op Schooltv.nl.

Waarom werkt zeep tegen virussen?

Je handen met zeep wassen helpt om het coronavirus tegen te gaan. Als je je handen met water wast, blijven de virusdeeltjes gewoon op je handen plakken. Als je met zeep wast, trekken de zeepdeeltjes het vettige jasje uit elkaar en wordt het virus kapotgemaakt. Bekijk het filmpje van het Jeugdjournaal...

Ziekenhuisbezoek

Als je naar het ziekenhuis moet voor onderzoek of een behandeling, kan dat best spannend zijn. Want wat gebeurt er als je bloed moet laten afnemen? Of wanneer je een röntgenfoto of hartecho moet laten maken? Kinderverpleegkundige Nicole en onderzoekers Britt en Charlotte hebben een app ontwikkeld...

Ziekte van Lyme

Het is misschien wel het gevaarlijkste dier dat vrij rondloopt in Nederland: de teek! Als hij tenminste besmet is met de borelia-bacterie, want dan kan hij de ziekte van Lyme op ons overbrengen. Er zijn in Nederland steeds meer teken; hoe kan dat? Wat weten we allemaal over de teek en wat moet je doen...

Wat is de ziekte van Lyme?

Elk jaar worden in Nederland een miljoen mensen gebeten door een teek. Als je pech hebt kun je daarvan de ziekte van Lyme krijgen. Wat moet je doen als je door een teek bent gebeten? Bekijk de Clipphanger op Schooltv.nl.

Ziekte van Parkinson

Als je Parkinson hebt, gaat er iets niet goed in je hersenen. Daardoor kun je minder goed bewegen. De meeste patiënten beven veel door de ziekte. Ken jij iemand met de ziekte Parkinson en wil je weten wat het nou precies is? Hier vind je informatie om te downloaden. Voor een spreekbeurt of werkstuk...

De Zwarte Dood

Op de website Geschiedenis in minifiguren kom je met dit LEGO® minifiguur meer te weten over de Zwarte Dood, een grote pestuitbraak in de 14e eeuw.